Zdrowie

Ekspozycja zawodowa, czyli przypadkowy kontakt pracownika opieki zdrowotnej z materiałem zakaźnym jest powodem groźnych zakażeń. Personel opieki codziennie narażany jest na potencjalny kontakt z ponad 30 niebezpiecznymi patogenami, w tym wirusowego zapalenia wątroby typu B lub C, a nawet HIV. Ponad 78% przypadkowo zakłutych pracowników ochrony zdrowia w Polsce nikomu tego nie zgłasza¹. W Polsce brakuje jednolitego systemu ochrony personelu medycznego przed zakłuciem i postępowania poekspozycyjnego. Tymczasem taki obowiązek nałoży wkrótce na nas unijna Dyrektywa.

Ryzyko pielęgniarek i innych pracowników to też problem dla ich rodzin i innych pacjentów. W profilaktyce zakłuć istotną kwestią jest korzystanie z bezpiecznych materiałów i sprzętu. W Polsce nadal nie ma funkcjonalnych rozwiązań, które skutecznie przeciwdziałają zakłuciom personelu medycznego. „Dzisiejsza sytuacja wynikać może m.in. z wielości aktów prawnych oraz obecności wytycznych w różnych dokumentach. Potrzebne jest ujednolicenie wszystkich norm i stworzenie jednego dokumentu.

Niezbędne jest również jednoczesne informowanie i edukowanie pracowników ochrony zdrowia o ich prawach i obowiązkach”- mówi Dorota Kilańska, prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego. USA wprowadziło system nadzoru nad zakłuciami, w ramach którego pracodawcy zostają obarczeni odpowiedzialnością za bezpieczeństwo swojego personelu i zobowiązani do wprowadzenia sprzętu medycznego posiadającego mechanizmy zabezpieczające przed przypadkowym zakłuciem. W konsekwencji ilość zakłuć personelu medycznego spadła o 50%².

„Polska wciąż ponosi wysokie koszty związane z wykonaniem badań diagnostycznych, zwolnieniami chorobowymi, kosztami leczenia pracowników, wypłacaniem odszkodowań, rent czy kosztami sądowymi. W wielu polskich szpitalach problem zakłuć i zachlapania krwią jest bagatelizowany. Ujednolicone normy prawne, profilaktyka, czyli wdrażanie działań zapobiegawczych, a także system pomocy wobec już zakażonych na pewno zmniejszyłby skalę problemu.”- dodaje Dorota Kilańska.

Szacuje się, że ryzyko zakażenia poprzez jednorazowe zakłucie zakażoną igłą stanowi 25-30% przypadków zachorowalności na wirusowe zapalenie wątroby typu B (HBV); 1,2-10% na wirusowe zapalenie wątroby typu C (HCV); 0,2-0,3% wirusem HIV. Drogą przezskórną ryzyko zakażenia od chorego na AIDS wzrasta nawet do 19%. Dyrektywa Rady UE z dnia 10 maja 2010 r. narzuca na kraje członkowskie obowiązek m.in. stworzenia bezpiecznego środowiska pracownikom ochrony zdrowia oraz wprowadzenie procedur w zakresie reagowania i działań następczych w przypadku zakłuć. Polska przygotowuje się do jej implementacji 11 maja 2013 roku. Środowisko medyczne liczy, że dyrektywa wprowadzi prawo, które ujednolici podejście do kwestii ekspozycji zawodowej.

¹ P. Smoliński, S. Serafińska, A. Gładysz, Katedra i Klinika Chorób Zakaźnych, Chorób Wątroby i Nabytych Niedoborów Odporności, Akademia Medyczna we Wrocławiu, 2005.
² Department of Labor, Occupational Safety, and Health Administration. Occupational exposure to bloodborne pathogens, needlestick, and other sharps injuries: final rule. Federal Register 2001;66: 5318-5325. (www.osha.gov)